Meer dan zeven op de tien mannen boven de zestig heeft er last van, maar de meesten wachten jaren voor ze er iets mee doen.
Leestijd: ongeveer 9 minuten
Prostaatklachten zijn de meest voorkomende urologische klacht bij mannen boven de vijftig, maar ze worden te vaak weggewuifd als onvermijdelijk onderdeel van het ouder worden. Dat is zonde, want vroeg ingrijpen maakt een groot verschil. In dit artikel lees je welke signalen je serieus moet nemen, wat er precies in je lichaam gebeurt, en wat je zowel preventief als curatief kunt doen.
Meer dan zeven op de tien Nederlandse mannen van zestig jaar en ouder heeft last van plasklachten. Bijna de helft van alle mannen heeft rond het zestigste levensjaar een vergrote prostaat, en bij mannen boven de tachtig is dat maar liefst negentig procent. Wereldwijd gaat het om meer dan 700 miljoen mannen die met een benigne prostaatvergroting te maken hebben.
Die cijfers zijn indrukwekkend. En toch wordt het onderwerp zelden besproken. Mannen accepteren de klachten stilzwijgend, passen hun leven eromheen aan, en stellen een bezoek aan de huisarts uit. Soms jaren. Terwijl er juist in de vroege fase veel mogelijk is, zowel met leefstijl als met medische begeleiding.
De prostaat is een klier ter grootte van een walnoot, gelegen net onder de blaas, rondom de plasbuis. Hij maakt prostaatsap aan dat deel uitmaakt van het zaad en de vruchtbaarheid ondersteunt. Maar vooral zijn positie maakt hem kwetsbaar: omdat de plasbuis er dwars doorheen loopt, kunnen veranderingen in de prostaat direct invloed hebben op het plassen.
De prostaat groeit gedurende het hele leven mee. Dat is normaal. Pas als de groei zo ver gaat dat de plasbuis wordt samengedrukt, of als de blaas geïrriteerd raakt, ontstaan klachten.
Niet alle prostaatklachten hebben dezelfde oorzaak. Het is belangrijk het onderscheid te kennen.
Dit is de goedaardige vergroting van de prostaat. Het binnenste deel van de klier groeit en duwt de plasbuis samen. BPH is de meest voorkomende oorzaak van plasklachten bij oudere mannen en heeft niets met kanker te maken. Klachten verdwijnen meestal niet vanzelf maar zijn goed te beheersen.
Een ontsteking van de prostaat, die zowel acuut als chronisch kan zijn. Acute prostatitis gaat gepaard met koorts, pijn en plotselinge ernstige plasklachten. Chronische prostatitis uit zich in aanhoudend ongemak in het bekkengebied, vaak zonder duidelijke infectie. Het treft ook jongere mannen en is moeilijker te behandelen dan BPH.
In sommige gevallen kunnen prostaatklachten ook een andere oorzaak hebben dan een vergrote prostaat of een ontsteking. Daarom is het verstandig om aanhoudende klachten altijd met een arts te bespreken. Een arts kan indien nodig aanvullend onderzoek uitvoeren om de oorzaak van de klachten vast te stellen.
Een vergrote prostaat (BPH) en prostaatkanker zijn twee verschillende aandoeningen. Een vergrote prostaat betekent niet automatisch dat er sprake is van prostaatkanker. Wel is het verstandig om nieuwe of aanhoudende prostaatklachten medisch te laten beoordelen, zodat eventuele onderliggende oorzaken tijdig kunnen worden vastgesteld.
De klachten van prostaatproblemen zijn verraderlijk geleidelijk. Ze sluipen erin over maanden of jaren, waardoor je ze vanzelf als normaal gaat beschouwen. Herken je drie of meer van de volgende signalen? Dan is actie ondernemen verstandig.
De laatste twee punten zijn urgente signalen: ga bij bloedverlies of aanhoudende bekkenpijn altijd snel naar de huisarts.
De exacte oorzaak van BPH is nog niet volledig opgehelderd, maar hormonen spelen een centrale rol. Dihydrotestosteron (DHT), een afbraakproduct van testosteron, stimuleert het prostaatweefsel om te groeien. Naarmate mannen ouder worden, verandert de hormoonbalans: de verhouding tussen testosteron en oestrogeen verschuift, en DHT-activiteit in de prostaat neemt relatief toe.
Dit verklaart ook de samenhang met leeftijd: hoe ouder, hoe groter de kans op BPH. Het verklaart tevens waarom mannen met een lager testosteron niet per se minder last hebben van de prostaat — het gaat om de hormonale verhouding, niet om één enkel getal.
Prostaatklachten en hormonale veranderingen treden doorgaans tegelijk op. Mannen die merken dat hun testosteron terugloopt, zijn vaak dezelfde leeftijdsgroep die de eerste prostaatklachten ontwikkelt. De veranderingen in de hormoonspiegel die horen bij andropauze — de geleidelijke daling van testosteron vanaf het veertigste levensjaar — gaan hand in hand met veranderingen in de prostaat.
Ook testosteron tekort heeft indirect invloed: overgewicht en een verstoorde hormoonbalans, veelvoorkomend bij mannen met een tekort, verhogen de DHT-activiteit en daarmee het risico op prostaatgroei. Het aanpakken van je hormoonbalans is dus niet alleen goed voor je energie en libido, maar ook voor je prostaat.
Een vergrote prostaat irriteert niet alleen de plasbuis maar ook de blaaswand. De blaas reageert door overgevoeliger te worden, wat leidt tot een vicieuze cirkel van aandrang en frequenter plassen. Hoe eerder je ingrijpt, hoe minder kans op blijvende blaasproblematiek.
Leefstijl heeft een bewezen invloed op prostaatgezondheid. Geen van de onderstaande maatregelen vervangt medische begeleiding, maar samen vormen ze een sterke basis.
De prostaat bevat de hoogste concentratie zink van alle organen in het lichaam. Mannen met prostaatklachten hebben aantoonbaar vaker een lage zinkstatus. Zinkrijke voeding zoals pompoenpitten, schaaldieren en peulvruchten is daarom waardevol. Lycopeen, het rode pigment in tomaten, heeft een beschermende werking op de prostaat die door meerdere onderzoeken wordt onderbouwd. Verhit tomaten voor een betere opname van lycopeen.
Beperk rood vlees, alcohol, sterk gekruid eten en cafeïne — die kunnen de blaas irriteren en klachten verergeren. Drink voldoende water overdag, maar beperk de vochtinname in de twee uur voor het slapen gaan om nachtelijk plassen te verminderen.
Overgewicht vergroot de kans op prostaatklachten significant. Vetweefsel verhoogt de oestrogeenactiviteit, wat de hormonale balans verder verstoort. Afvallen en regelmatig bewegen helpen dubbel: ze verbeteren de hormoonhuishouding én verminderen ontstekingsprocessen in het lichaam.
Zaagpalm (saw palmetto) is een van de best onderbouwde plantaardige middelen bij BPH. Het heeft een ontstekingsremmend en ontkrampend effect en kan de groei van prostaatweefsel mogelijk remmen. Bèta-sitosterol, een plantenstof die ook voorkomt in pompoenpitten, heeft vergelijkbare effecten. Mannen die aanvullende ondersteuning zoeken voor hun prostaat, kunnen baat hebben bij King Active Prostate Plus, een supplement speciaal samengesteld voor de gezondheid van de prostaat.
Ga altijd naar de huisarts als je klachten hebt die je dagelijks leven beïnvloeden en langer dan vier weken aanhouden. Bij de volgende signalen is een bezoek urgent:
De huisarts kan een PSA-bloedtest aanvragen en een rectaal toucher uitvoeren om de prostaat te beoordelen. Bij afwijkingen volgt doorverwijzing naar een uroloog. Wacht hier niet te lang mee: prostaatkanker in een vroeg stadium is goed behandelbaar, maar timing is cruciaal.
Gebruik nooit zelfingenomen hormoonpreparaten bij prostaatklachten
Testosterontherapie zonder medische begeleiding kan prostaatproblemen verergeren. Raadpleeg altijd een arts voor je begint met hormonale supplementen als je al prostaatklachten hebt of als je een verhoogde PSA-waarde hebt.
De vroegste signalen zijn: vaker moeten plassen dan normaal, moeite om de straal op gang te krijgen, een zwakke of onderbroken straal, en het gevoel dat de blaas niet volledig leeg is. Ook meerdere keren per nacht opstaan om te plassen is een vroeg signaal. Deze klachten worden soms als normaal beschouwd bij ouder worden, maar verdienen aandacht.
Prostaatklachten komen het meest voor bij mannen boven de vijftig. Bijna de helft van alle mannen heeft rond het zestigste levensjaar een vergrote prostaat. Bij negentig procent van de mannen boven de tachtig is de prostaat vergroot. Klachten kunnen ook al eerder ontstaan, in de veertigerjarige leeftijd.
Nee. Een vergrote prostaat (BPH) is goedaardig en staat los van kanker. Het zijn twee aparte aandoeningen met deels overlappende klachten maar een heel andere oorzaak. Laat je PSA-waarde meten als je twijfelt — dat geeft meer duidelijkheid.
Ja, voeding speelt een aantoonbare rol. De prostaat bevat de hoogste concentratie zink van alle organen, en mannen met prostaatklachten hebben vaak een lage zinkstatus. Lycopeen uit tomaten heeft een beschermende werking. Beperk rood vlees, alcohol en cafeïne, en eet meer groenten, vis en volkoren producten.
Zaagpalm (saw palmetto) is een plantaardig extract met een ontstekingsremmend en ontkrampend effect op de prostaat. Het is een van de best onderbouwde plantaardige middelen bij BPH en kan de groei van prostaatweefsel mogelijk remmen. Het vervangt geen medische behandeling maar kan een zinvolle aanvulling zijn.
Ga naar de huisarts als klachten langer dan vier weken aanhouden en je dagelijks leven beïnvloeden. Bij bloed in de urine, pijn in het bekken, koorts of plotselinge onmogelijkheid om te plassen: ga snel. Vroeg ingrijpen geeft betere uitkomsten.
De informatie op deze website is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten of vragen over uw gezondheid altijd een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Een gezonde levensstijl en een gevarieerd, evenwichtig voedingspatroon zijn belangrijk. Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde voeding en gezonde leefstijl. Gebruik supplementen volgens de aanbevolen dosering en lees voor gebruik altijd de productinformatie zorgvuldig door.
Bron
King Active Redactie, C. Valkenburg, L. Meijer. Gebaseerd op openbare wetenschappelijke en medische bronnen, waaronder Andros Clinics Andros.nl. Meer dan 16 jaar ervaring op het gebied van voedingssupplementen, mannelijke vitaliteit en natuurlijke gezondheidsproducten.
Vragen of advies?
Wilt u meer informatie of persoonlijk advies? Onze klantenservice helpt u graag verder. Neem contact op via het contactformulier.
Test test test 3